خطر زلزله در گستره کلان آبادی تهران در این تذکره توجه قرار گرفته است. این روش با طراحی و سازماندهی یک سامانه هشدار برقآسا پسلرزه بر پایه داده های شتابنگاری جنبش شدید عملی می گردد. درمثل شهر تهران یکی از کلان شهرهایی است که در بستگی و بر روی پهنه های با خطر بالا برای رخداد زمین لرزه های بزرگ قرار گرفته است. بود کانال شتابنگاری با تعداد بیش از 50 ایستگاه شتابنگاری در گستره شهر تهران و بیش از 80 ایستگاه در محدوده استان تهران امکان بهره گیری از این شبکه برای سامانه هشدار سریع را فراهم می کند. توزیع ایستگاههای این شبکه قید است که کل گستره شهرنشین و بر روی پهنه گسلهای فعال پیرامون تهران و کرج را پوشش می دهد.
شهر تهران یکی از کلان شهرهایی است که در بستگی و برروی پهنه های با بیم بالا برای رخداد زمین لرزه های بزرگ قرار گرفته است. در فصل حاضر ابتدا وضعیت پهنه شهر تهران و کرج از دیدی لرزه ارض ساخت توضیح داده شده است و مراحل مطالعه تشریح شده است. در این یادداشت حرف توجه به سمت وضع کنونی تهران نگاهی به آینده تهران با چشم انداز وضع آینده مطلوب، نیاز هایی که برای این کلان شهر باید تامین شود و واقع بینی نسبت به مشکلات تهران با نگاه به راه حل های کاهش مشکل از دید ریسک زلزله، بیاندازیم. پشت از تاجگذاری آقا محمد خان قاجار در نوروز 1175 شمسی (مارس 1796 میلادی) در کاخی باب محل همین کاخ گلستان کنونی ساخته بود، تهران پایتخت ایران بوده است. ظاهرا دلیل انتخاب تهران نزدیکی به نواحی استقرار تیره قاجار در بخش گرگان بود، و آقا محمد خان ابتدا در مارس 1779 پس از مرگ کریمخان زند خود را از شیراز به تهران رساند تا مدعی سلطنت شود. وی تمام 17 سال بعد از آن را به سمت جنگ وستیز با بازماندگان خاندانهای زند و افشار گذراند تا بالاخره در تهران تاجگذاری کند. بنابراین تعیین محل اولیه تهران به سمت عنوان پاتخت و در نهایت استقرا حکومت در آن صرفا به دلایل راهبردی و نظامی صورت گرفته و بدیهی است که در مخیله پادشاهان قاجار هم نمی گنجید که اولا روزی تهران به این بزرگی و گستردگی شود و همچنین یکی از چالش ها مهم و چند گانه شهر تهران مساله ریسک زلزله باشد. ولی اکنون ماییم و تهران به آغاز کلانشهری با ریسک بالای زلزله در 216 نوروز پس از نوروزی که آقا محمد خان در تهران تاجگذاری کرد! درکتاب حاضر اهتمام می شود به 216 واحد زمان ( بعد – یعنی تا الامکان به نوروز 1607 هجری شمسی -نگاه کنیم!.
قرارگیری جایگاه شهر تهران از دیدگاه موقعیت پهنه شهری
تهران باب بخش مرز شمالی ایران مرکزی در ناحیه ای که از دیدگاه اب-زمین شناسی در مرز منطقه خشک حقیقت است، در هر نوع توسعه ای نیازمند انجذاب منابع وسیع ماء سطحی و زیر زمینی است. سدهای لار، کرج و لتیان سدهائی بوده اند که بخشی از هدف دولتهای قبلی ایران از احداثشان تامین ماء مصرفی تهران بوده است. این منابع آب در صورت هدایت به تهران و شهرهای اقماری پیرامون آن دیگر در حد حوزه های قبلی نخواهند بود. بخش دشت قزوین که یکی از حاصلخیزترین دشتهای اطراف تهران بوده است، با ایجاد سدکرج دستخوش تنگنای شدید از نظر ماء گردید. در حقیقت یکی از دلایل خشک صیرورت بیشتر گستره دشت قزوین تامین آب تهران بوده است . این موضوع منطقه شمالی کشور را از یکی از مهمترین منابع تامین غذای خویش - از طریق کشاورزی و زیر کشت رفتن زمینهای این منطقه- بیبهره کرد. این برای تامین ماء شهرهای جدید که به سمت سرعت در حال احداث هستند - از جمله مناطق بیست و تاخت تهران که هفت منطقه - عمدتا در پهنه غربی آبادی - باب سالهای اخیر به آن افزوده شده است، به شدت مورد بحث است.
تعیین جایگاه دیگری برای پایتخت ایران، برای مناسب سازی شهر تهران به عنوان یک سکونتگاه شهری مدرن
یکی از راههای درخور سازی شهر تهران برای مناسب سازی شهر به آغاز شهری با ریسک کمتر زلزله، انتخاب محل و ساخت پایتخت جدیدی برای ایران است. ملاحظات گوناگون جاهای گوناگونی از ایران کمتر از خطرهای طبیعی نظیر زلزله و سیل هستند و منبعها طبیعی قابل استفاده صحیح بیشتر در دسترس است – به ویژه باب ساحت نوار سنندج – سیرجان (مثلا ناحیه ای باب نزدیکی گلپایگان یا ملایر ) می توان ناحیه ای را که از نظر دسترسی، ماء و هوا، آب زیرزمینی، امنیت و آسایش برای نسلهای بعدی مناسب باشد انتخاب نمود. این شهر جدید باید مرکز اداری و حکومتی و همچنین مرکز علم و فناوری های پیشرفته و شایسته مرکزیت برای باختر آسیا باب آینده باشد. با ایجاد این پایتخت جدید افت سامان و سپس ایجاد ثبات در جمعیت کلانشهر تهران به عنوان یک راهبرد کاهش ریسک باید مورد توجه قرار گیرد.
توضیحات : زمینلرزه الا پسلرزه لرزش و جنبش زمین است که به علّت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسلهای پوستهٔ زمین در مدّتی کوتاه روی میدهد. محلّی که منشأ زمینلرزه است و توان از آنجا خارج میشود را کانون ژرفی، و نقطهٔ بالای کانون در سطح زمین را بین سطحی زمینلرزه گویند. پیش از وقوع زمینلرزهٔ حقیقی معمولاً زلزلههای نسبتاً خفیفتری باب منطقه روی میدهد که به پیشلرزه معروفند. به سمت لرزشهای آتی زمینلرزه نیز پسلرزه گویند که با شدّت کمتر و با فاصلهٔ زمانی گوناگون میان چند دقیقه تا چند ماه رخ میدهند. زمینلرزه به سمت سه صورت عمودی، افقی و موجی بوقوع میرسد که سنخ آخر از شایعترین آنهاست. فهرست کتاب :
پیشگفتار مترجم
آشنایی با کتاب و روش استعمال از آن
افسانههای قدیمی
چین خوردگی
جنبش جهشی
حرکت برقآسا و غیرمترقبه
بازسازی
بین لرزش
جریانها
ضربه گیری
امواج S چهره
جابجایی توان
استحاله جهت
داخل زمین
زلزله نگار
یک درجه ریشتر
شدت زلزله
شکستگی
موجهای ارجمند
مدت دوام زلزله
تحرک جانبی زلزله
اسکلت بندی غیرمقاوم
نویسنده : جنیس ون کلیو