اریخ قید هزار ساله معماری آریایی آنگونه که شایسته است مورد مطالعه و
امعان کافی قرار نگرفته است و در پی ثانیه معرفی آن دچار سرنوشتی مشابه شده
است هر قید که افراد زیادی زندگی خود را وقف شناخت آن نموده اند. استاد
پیرنیا از بیمانند افرادی است که در چهل سال گذشته سعی در شناخت و سناساندن
این معماری نموده استدر معماری ایرانی، حرف بود خصایلی چون تناسب و زیبایی
تارک درها وگنبدها و ایوانها خصلتی که بیشتر شایستهٔ امعان است گوهر معماری
ایرانی و سخن ریاضی و عرفانی ثانیه است. درونگرایی و انحراف معماران ایرانی
به سوی حیاطها، پادیاوها، گودال باغچهها، هشتیها و کلاه فرنگیها که
شبستانها را گرداگرد خود افسرده است، از دیرباز جزء سخن ایرانی بوده است.
زاویه جنوب غربی جا نصیر الملک
این قسمت از بنا که تخریب شده حیات در زمان مرمت قبلی بنا به چهره کاملاً ساده و بری حفظ الگوهای فضایی بنا و بدون توجه به ارتفاع داخلی جا ، ساخته شده است .
خصوصاً که زیرزمین این قسمت نیز ترمیم و بازسازی مجددا شده ولذا هیچ سنخ شاهدی از قسمت پی دیوارها که ما را به پیلان اصلی رهنمون کند باقی نمانده است .
لذا حرف ظهور باستانشاس گمانه زنی هایی در قسمت های مهم و حساس باقیمانده انجام گرفت و نتایج حاصل دوست حرف تحلیلهای فضا سازی متقارن در این جبهه ، ما را به سمت الگوی اولیه این اقبال راهنمایی کرد که در اینجا عین گزارش باستانشناسی بهمراه تصاویر و اطلس ها آمده است .